Gå til sideinnhold

Ofte stilte spørsmål om lån

Bør eg velge fast eller flytande rente?

Ved å velje fastrente bind du renta til avtalt sats over ein tidsperiode. Dette sikrar deg mot renteoppgang, men du får ikkje fordelen av at renta går ned ved rentenedgang. Den flytande renta følger marknadsrenta. Når fastrenta er låg vel mange å binde heile, eller delar av, lånet sitt. Fastrente gir deg forutsigbarheit over tid. Du kan binde renta i tre år.

Korleis setje opp eit budsjett

Det er alltid lurt å setje opp eit budsjett når du planlegg å ta opp eit lån. Her finner du ein budsjettmodell som me bruker. Du kan justera inntekt, sparing og andre faktorar, og sjå korleis det virkar inn på din økonomi.

Budsjettet er laga av SIFO (statens institutt for forbruksforskning).Link til SIFOs referansebudsjett

Kva ser banken etter når eg søkjer lån?
  • Eigenkapital
  • Betalingevne
  • Total gjeld(gjeldsgrad)
Kva er eigenkapital?

Eigenkapital er heilt enkelt penger du har. Det kan vera penger du har spart sjølv, arv/gåve, penger på BSU.

Kor mykje eigenkapital må eg ha?

Kravet om egenkapital er 15% av verdien/kjøpesummen av bustaden. I tillegg til dette kjem omkostningar til staten. Vanligvis er disse på 2,5% av kjøpesum. Unntak kan vera nye bustadar og burettslag. Sjekk prospekt for aktuell bolig.

Låneeksempel

Bustaden kostar 3 millioner
15% eigenkapital – 450 000 kroner

+ omkostningar (staten, tinglysning, etc.) ca 2,5% – 75 000 kr

Kan eg låna utan eigenkapital?

Ja, med då er du avhengig av at nokon kan stille kausjon for lånet ditt.

Kva er kausjon?

Kausjon er når ein annan person (ofte foreldre) gir banken ein garanti om at han/hun betalar lånet dersom låntakar ikkje klarar det sjølv.

For unge førstegongskjøparar er kausjon ofte ei god løysing som gir moglegheit til å kjøpe bustad sjølv utan nok eigenkapital. Den vanlegaste formen for kausjon er realkausjon. Dvs. at me då tar sikkerheit i kausjonisten sin bustad.

Når kan eg fjerna kausjonist?

Me kan fjerne kausjon når lånet er innanfor 85% av verdien på bustaden.

Kva er betalingsevne?

Betalingsevne seier noko om kor mye du kan låna sett ut ifrå

dine inntekter og kostnadar.

Di betjeningsevne baserar seg på eit budsjett som SIFO har utarbeida.

Du må i tillegg til andre kostnadar klara å betala renter og avdrag på lånet. Inntekta di må òg tåla ei renteauke på inntil 5%.
Eksempel på faktorar som påvirkar betalingsevnen din er antal personar i husholdninga, alder på born, om du har bil.

Eit anna uttrykk for betalingsevne er likviditetsgrad.

Kva er gjeldsgrad?

Gjeldsgrad sier noko om kor mykje lån du har i forhold til brutto inntekt. Bank har fleire retningslinjer me må følgje når me skal sjå på kor mykje ein kunde kan låna. Gjeldsgrad på maks 5 er eit eksempel på ein av desse retningslinjene. Det vil sei at summen av di totale gjeld ikkje kan vera meir enn 5 gonger brutto inntekt. Total gjeld består av all gjeld du har (studielån, billån, kredittkort o.l).

Bør eg ha fast eller flytande rente?

Det er ei individuell vurdering og ikkje eit svar som er likt for alle.

Ta kontakt med oss om dette.

Fastrente

Bør eg velge fast eller flytande rente?

Ved å velje fastrente bind du renta til avtalt sats over ein tidsperiode. Dette sikrar deg mot renteoppgang, men du får ikkje fordelen av at renta går ned ved rentenedgang. Den flytande renta følger marknadsrenta. Når fastrenta er låg vel mange å binde heile, eller delar av, lånet sitt. Fastrente gir deg forutsigbarheit over tid. Du kan binde renta i tre år.

Passar fastrentelån for meg?

Dersom du vil vite nøyaktig kor stort beløp du må ut med kvar månad for å betale gjelda.

Ikkje likar svingingar i rentemarknaden.

Føler at større renteendringar vil påverke kvardagsøkonomien i for stor grad.

Kva skjer dersom eg bryt avtalt bindingstid på fastrentelånet mitt?

Overkurs / underkurs:

Ønsker du å bryte avtalen du har om fastrente, vil det bli utrekna over- eller underkurs på lånet. Det betyr enkelt sagt at dersom rentenivået har gått ned sidan du fekk utbetalt lånet ditt, må du betale differansen mellom di fastrente og dagens rente. Har rentenivået gått opp etter at du gjekk inn avtale om fastrente, kan du få utbetalt eventuell underkurs (rentegevinst) dersom du har hatt lånet i minst eitt år.

Grønt bustadlån

Kva betyr energimerke på bustaden?

Energimerket seier korleis energistandarden til bustaden er. Det er sett saman av ein energikarakter og ein oppvarmingskarakter.

Kva betyr energimerke A eller B?

Energimerke A: Bustaden har varmepumpe eller solenergi, i tillegg til betre isolasjon og vindu. Passivhus vil få A.

Energimerke B: Bustaden har varmepumpe eller solenergi og/eller betre isolasjon og glas enn krava i byggeforskrifta. I tillegg til oppvarming og isolasjon vil type bustad, byggeår og bruksareal påverke energimerkinga.

Korleis finn eg ut kva energimerke eg har på min bustad?

Du kan registrere bustaden din på energimerking.no og vil då få ut bustaden si energimerke.

Dersom du kjøper bustad står energimerket i prospektet eller bustadannonsa.

På jakt etter bustad for første gong

Korleis førebu seg til å gå på visning?
  • Lag ei liste med kravspesifikasjonar til bustaden du ynskjer, og prioriter dei ulike krava dine.
  • Snakk med ein rådgjevar i banken om kor mykje du maksimalt kan låne før du startar bustadjakta.
  • Set eit øvre tak for kor mykje du er villig til å betale før du går inn i bodrundar.
  • Ver tolmodig, og ikkje kjøp for dyrt.
  • Dersom du har bil, kan du vurdere bustader litt utanfor sentrum der prisane er lågare.
  • Les heile salsoppgåva / prospektet på førehand, og noter det du ikkje forstår, eller som du ynskjer meir informasjon om. Spesielt viktig er det å lese eigenerklæringa frå seljar og taksten nøye. Får du ikkje dette før på visninga, ta deg likevel tid til å lese informasjonen grundig.
  • Søk informasjon frå fleire kjelder (kjende, nærområde, finn.no, Google etc.).
  • Bustadkjøp er ei langsiktig investering.
Kva er viktig på visninga?
  • Bruk god tid. Ta fleire rundar gjennom bustaden / husveret.
  • Spør om det du lurer på.
  • Ver merksam på lukt – vatn og fukt er ein risiko.
  • Sjekk spesielt det elektriske anlegget, bad, tak og vindauge.
Kva er viktig etter visninga?
  • Vurder objektet / huset / husveret opp mot kravspesifikasjonen din – ikkje følg hjarta.
  • Be nokon du kjenner om å vurdere pluss- og minussider ved objektet.
  • Hald deg til finansieringsavtalen med banken.
Budrunden
  • Hald deg til det øvre taket du har sett for kor mykje du er villig til å betale.
  • Ved forbrukarkjøp varer fyrste bodrunde i eitt døgn – til kl. 12:00.
  • Etter fyrste bodrunde kan du før kvart nytt bod ringje meklaren og spørje om kor mange det er som byr på objektet. Vurder din vidare bodstrategi ut frå kor mange som framleis er med i bodrunden. Set bodfrist på 30 minuttar.
  • Ver tilgjengeleg, og hald tidsfristar.
  • Hugs at alle bod er bindande inntil dei er avslegne, eller fristen er gått ut.
  • Ikkje delta i fleire bodrundar samstundes!